Wat eet ons

Meneer trok enige tijd geleden voor het eerst een zak botermakreel uit het vriesvak van de LIDL. Gewoon omdat het kon. Hij vond het lekker. Sterker nog, het werd in de afgelopen maanden zijn favoriete visje. De fraai gevormde, stevige en smaakrijke (boter!) steaks konden zelfs mevrouw bekoren. Vandaag at hij zelfs twee filets, bij zijn bietjessalade.

Na anderhalf zat hij vol. Tweehonderd gram vis, wat bietjes en geen koolhydratenbron. Vol. Meneer bedacht zich dat hij eigenlijk niets wist van zijn gefileerde vriend. Hij wreef zich onder de kin. Waar kwam hij vandaan? Was het een makreelachtige? Hoe kregen ze die boter erin? En, waarom zit je na anderhalve steak al vol?

De zak leerde hem dat de vis in zijn eigen taal Lepidocybium flavobrunneum heette. Hij verstaat geen vis, dus dat zegt hem niks. Per 100 gram bevat de vis volgens de LIDL 4 gram eiwit en 6 gram vet. Dat is bijzonder weinig eiwit voor een vis. En bijzonder weinig vet voor iets dat ‘boter’ in z’n naam heeft. Goedevis.nl leerde vervolgens dat de LIDL het helemaal bij het verkeerde eind heeft. Niks 6, maar 20 grammen vet per 100 gram! En de stelregel vette vis = goed gaat voor deze jongen zelfs helemaal niet op. Het is onverteerbaar vet. En Lepi Flavo, zoals meneer hem tegenwoordig liefkozend noemt, blijkt ook nog eens bepaald geen goede vis te zijn. Veel bijvangst enzo. Tenslotte leverde Google (heeft u daar wel eens van gehoord? Ik kan het iedereen aanraden!) dit word-documentje. Het was vooral de eindeloze herhaling die hem in paniek naar de avondwinkel deed rennen voor een extra pak toiletpapier.

Dat was het einde van de dikke mik tussen Lepi F en meneer W.

Maanden geleden al, meldde meneer dat hij een pasje van de Sligro had geregeld. Hij was er echter niet toe gekomen om de groothandel ook daadwerkelijk te bezoeken. Het hebben van de zaak is het einde van ‘t vermaak, immers. Spreekwoorden bepalen de loop van meneer’s leven. Een bijkomende reden was dat de Sligro een snoeihard anti-kind beleid voert. En meneer doet eigenlijk altijd boodschappen in het bijzijn van zijn dochter Wateetons, die met de beste wil ter wereld niet voor 12+ kan doorgaan. Maar, vandaag, zaterdag 14 juni 2008, was het zo ver. Kind voor de tv (”niet te veel chippies eten en als er wat is dan sms je maar”) en meneer vertrok eindelijk naar het beloofde land.

Het viel eigenlijk een beetje tegen.

Hoewel meneer ook altijd veel plezier beleeft aan het zien van 10 liter emmers appelstroop had hij toch gehoopt op een groter assortiment verswaren. Waar was het lekker brood? Waar de ruime keuze worsten en hammen? Vers gevogelte? Eigenlijk kon alleen de kaas-afdeling hem bekoren. En het feit dat je overal dingen kon proeven. Maar goed, men heeft er beduidend meer keuze dan in de Lidl om de hoek. Meneer kwam thuis met wat truffelaardappeltjes, een fijn Langres kaasje en een zak zeeduivelfilet. En twee emmers appelstroop, voor anderhalve vrachtwagen draadjesvlees.

Meneer heeft een beetje een haat-liefde verhouding met de Procter & Gamble’s en Unilevers dezer wereld. Hij ergert zich aan de enorme hoeveelheid rotzooi die ze ons in de maag splitsen, maar heeft ook wel weer respect voor de inventiviteit waarmee ze het zoveelste smakeloze en/of nutteloze product aan de man weten te brengen. ‘t Is een vak.

Zo kwam meneer onlangs een pak cappuccinomelk tegen. Professional, stond erbij. Een uniek product voor het bereiden van de perfecte cappuccino of koffie verkeerd. Dat wilde meneer natuurlijk wel eens proberen.

En wat zat er in? Magere melk. Met een beetje extra eiwit en stabilisator (E405). … voor een lange standtijd en een perfect stevige schuimlaag. Dat was het. Ka-ching zegt de kassa.

Meneer probeerde het uit. Het deed niks dat meneer’s eigen magere melk niet ook deed. Inderdaad, opgeschuimde magere melk staat best lang, maar het smaakt naar niks. Meneer heeft liever een kortdurende centimeter romigheid dan een meter mager purschuim. Zo is hij. Gekkert.

Overigens, zo Ka-ching zei de kassa ook weer niet. Het gros van de nieuwe producten uit de koker van de marketingmanager mislukt volkomen. Meneer vermoedt dat dat voor de cappuccinomelk ook geldt. Hij vond het pak namelijk bij de Action, niet echt de frontlinie van de detailhandel, voor €0,29. Daar moet meneer dan wel weer om gniffelen.

Overigens moet me van het hart dat ik niet echt élke vorm van straatvoedsel heb geprobeerd. Er zijn grenzen. Zo heb ik de komkommer overgeslagen. Ik weet hoe een geschilde komkommer met zout smaakt. En dat geldt ook voor popcorn. En voor een broodje met plakjes tomaat had ik geen geld over. Het enige waar ik een beetje spijt van heb is het fruit dat ik niet proefde, ongetwijfeld waren de aardbeien hier vele malen lekkerder dan thuis. Nu ja.

Meer dan 90% van de straatverkopers in Istanbul venten brood, maiskolven of gepofte kastanjes. Meneer betwijfelde of hij de resterende 10% inmiddels niet ook achter de kiezen had. Of 9% eigenlijk, want hij had in de afgelopen week één maal in het voorbij gaan een karretje met rijst en kikkererwten gezien. Culinair gezien geen hoogtepunt wellicht, maar je wilt je verzameling nou eenmaal compleet hebben. Rijst met kikkererwten werd dus zijn maandagmissie.

Tot zijn verbazing bleken de krochten van culinair Istanbul nog voor verschillende verrassingen te kunnen zorgen. Zo scoorde hij:

• Een bordje met suikerstroop doordrenkte cakes met room (YTL 2, €1)
• een bordje baklava-achtig spul, wederom doordrenkt met suikerstroop (YTL 2)
• een broodje gebakken lever, aardappeltjes en groente (YTL 3)

En tenslotte, na vier uur lopen en vierhonderd keer verdwalen op de Grand Bazaar was hij daar: De rijst met kikkererwten verkoper. Voor YTL 1,50 kreeg meneer zijn bakje met een vorkje en een servetje. Jubelend werkte meneer de lauwe koolhydraten naar binnen. Na de laatste hap, zeeg meneer uitgeput maar tevreden op een stoepje ineen. Het was hem gelukt. De twee kilo niervet, speknek en pijn in zijn rechterarm waren het allemaal waard. Meneer had de grote Istanbul Straatvoedsel Challenge getackelt.

’s Avonds las hij in zijn geleende Lonely Planet dat werd afgeraden in Istanbul rijst te eten omdat die een vervelende bacterie kon bevatten. Hm. Een zien hoe meneer de nacht doorkomt.

Het was kutweer. Meneer liep koud, nat en underdressed door de tuinen van het Topcapi paleis. De enthousiaste SMS-jes uit het warme Hollandse hielpen zijn humeur niet. En waar waren al de eetkraampjes plots gebleven? Met een boek en veel koffie wachtte meneer betere tijden af.

Die kwamen, de profeet zij geloofd, en met jas, sjaal en toenemende honger in zijn buik zette meneer zich alsnog aan zijn straatvoedselmissie. Laat in de avond keerde hij tevreden en met een bol buikje terug naar zijn hotel. Wat een heerlijke stad.

Allereerst kocht hij, flanerend over de boulevard van de Marmarazee, een bosje onkruid, ogenschijnlijk, met peulen waarin op groene hazelnoten gelijkende vruchtjes zaten. Ze smaakten een beetje naar ongebrande pinda’s. Blijkbaar was dit straatvoedsel ook voor de gemiddelde Turk tamelijk onbekend, want meneer kreeg veel blikken. Of misschien at meneer het helemaal gewoon helemaal verkeerd en was hij het subject van achterrugs Turks gegniffel. De helft van de struik ging in de afval container want aan een pond mwoah-noten had meneer niet echt behoefte. Bovendien was hij nog maar net begonnen.
Toen waren daar de mosselen. Die had meneer enkele jaren geleden al wel eens gekocht om ermee te gaan vissen. Groot was zijn frustratie toen hij ontdekte dat de mosselschelpen gekruide rijst bevatten. Van vissen vangen kwam niet veel. Dit keer was meneer dus voorbereid op de ware inhoud van de mosselschelp. Het aanschaffen en eten is prachtig. Je gaat naast zo’n mannetje staan en zonder iets te zeggen schept hij met een soepel gebaar de rijst uit de schelp, knijpt er (veel) citroensap overheen en biedt hem je aan. Dit herhaalt zich tot je genoeg hebt gehad en dan reken je 50 YTL (€0,25) per schelp af. En het was heerlijk.
Een paar meter verder stond een dikke rij mannen rond een grillplaat. Aan de lopende band werden daar onder luid geschreeuw makreelfilets gebakken en met een hand rauwe uien op een broodje gekwakt. Een beetje dringen en 4 YTL later was meneer de gelukkige bezitter van een dergelijk broodje makreel. Tussen de talloze visser keek hij over het water en verslikte zich bijna in de ruggegraat.
Vocht is van straatverkopers moeilijker te bekomen dan eten. Maar enkele meters verderop stond zowaar een kraampje alwaar een manneke bekertjes vulde met een onduidelijk roodkleurig goedje. Dichterbij gekomen bleek hij een mengsel van augurk, zuurkool en sambal te verkopen, aangelengd met heel veel zuur zodat het op een drank leek. Lekker, vraagt u? Welnu, laten we zeggen dat wij van Wateetons de ervaring an sich belangrijker achten dan het daadwerkelijk culinair genot. Daarmee hebben we het denk ik wel een beetje samengevat. Overigens had de beker zuur een interessante sociale bijwerking. Waar meneer Wateetons als hoogblonde blauwogige Scandinavische half-god voorheen een gewillige prooi was voor Turkse restaurant hengelaars (”my friend! Where you from? Come see my restaurant? I make you very good price! Amsterdam? Kijkenkijkennietkopen!”) weken deze plots als de Rode zee uiteen nu meneer met een bekertje zuur door hun midden liep. Blijkbaar kán iemand geen buitenlander zijn als hij een dergelijk smerig goedje eet. Zuurkool als Turken-repellent, ik zie een markt voor TON-stemmers.
Onder de Galatabrug zakte hij, uitbuikend, in een fauteuil en bestelde hij thee en een waterpijp (met appeltabak, dus ook een beetje culinair). Voor hem hingen honderden lijnen waar af en toe een spartelend visje aan verscheen dat door de hengelaars op de brug binnen werd gehaald. Anderhalf uur, drie thee, zes suikerklontjes en vijf hoofdstukken later zette hij de terugtocht in. Die leidde langs een winkeltje waar hij zijn toetje haalde; twee zalige, verrukkelijke, geweldige, fantastische stukken baklava.

Meneer was volmaakt gelukkig.

Meneer is nog immer in Istanbul maar heeft nog maar weinig van de stad gezien. Gelukkig is zijn congres ten einde en kan hij zich aan de taak zetten waarvoor hij eigenlijk kwam: het proeven van elke mogelijke vorm van straatvoedsel. Hij is er vandaag extra vroeg voor opgestaan en heeft het hotelontbijt overgeslagen.
Toch zijn de afgelopen dagen niet geheel nutteloos geweest. Hij scoorde al een zakje gepofte kastanjes (jammie), een maiskolf (bah), een zakje gemengde noten (jammie/bah), een op een ronde hete bol gebakken pannekoek gevuld met die typische naar niks smakende Turkse kaas (desondanks: jammie), cirkelvormige brood (jammie) en tenslotte een bakje mij volledige onbekende kleine groene vruchtjes die eruit zien als een kruising tussen een onrijpe pruim en een mini-granny smith en smaken naar, well, ongeveer hetzelfde. Je eet ze met zout. “Shen” of iets dergelijks heten ze.  Dikke Bah in ieder geval.
Maar genoeg geluld: de paden op, de lanen in!

…op de Albert Cuyp afgelopen zaterdag.

Hoe leuk! Bij een willekeurige supermarkt in een willekeurige stad vond meneer een schap met Poolse producten.

Enkele jaren geleden reisde meneer met veel plezier door het mooie Poolse land. Hij at er ook lekker. Voornamelijk ontzettend veel ijs. Nergens vond meneer zo veel ijskraampjes als in Polen. En verder hartige, een beetje boerse, gerechten en veel soepen. Bij de betreffende willekeurige supermarkt trof hij onder andere een zak Poolse augurkensoep aan. Dat moet je eens geproefd hebben. Maar niet uit een dure zak van de willekeurige supermarkt natuurlijk.

Wikipedia heeft gelukkig een recept voor deze Zupa Ogórkowa.

Laag geprijsd, my ass.

Problemen in wintergroentenland. De prijs van boerenkool, prei en spruitjes is ingezakt. U vindt het te warm en eet liever groente uit Spanje. Meneer’s hart gaat uit naar de aangeslagen spruitjestelers. Daarom heeft hij geprobeerd zijn steentje bij te dragen aan het opkrikken van de spruitprijs door twee zakken te kopen. En ze linea recta in de prullenbak te kieperen. Morgen koopt hij nog twee zakken.

Meneer is zich aan het voorbereiden op zijn kerstdiner. Het diner dat mevrouw hem gisteren voorzette maakte duidelijk dat de lat dit jaar hoog ligt. De hoogste tijd dat u, beste lezer, hem te hulp schiet. Dus vertel hem fluks, waar vindt hij zo’n ouderwetse slagroomspuit? Zo eentje waar je nog gaspatronen in moet doen? De Blokker, Kruidvat, BCC, Euroland, V&D en HEMA konden hem er niet aan helpen.

Meneer is sinds gisteren de gelukkige eigenaar van: twee flesjes water, een pakje servetjes, een doos chips met dipsauzen, een zak brosse sesambroodjes, een kaasje van een pond en een blikje pinda’s. Hij vraagt zich af: wat zit er in uw kerstpakket?

Het hoogtepunt van mijn week: de digitale aanbiedingenbrief van de LIDL. Komende week bieden ze echter een product aan waarvan ik werkelijk niet weet wat ik ermee zou moeten aanvangen. Mijn koffiemolen waag ik er in ieder geval niet aan: Koffiebonen in een chocoladelaagje. Ideeen?